New Orleans versus de Twin Towers. Beide rampen veroorzaakten duizenden doden, maar qua impact legde de natuur het af tegen het terrorisme. 9/11 heeft nu nog steeds alle aandacht, die overstroming daarentegen: ach, shit happens… Ook een beroerte, of CVA, lijkt door de medische stand eerder als een natuurramp dan als een terroristische aanslag te worden benaderd. Weinig aan te doen, ook weinig eer aan te behalen. Toch zijn er in ons land jaarlijks 42.300 mensen die het overkomt. Zo’n 115 per dag.
Die beroerte trof 12 december 2002 onze levens even onverwacht en ongenadig als de vliegtuigen die torens. Een voltreffer die twee levens compleet liet instorten. En zie dán maar op die ground zero iets op te bouwen wat een béétje in de buurt komt van wat die levens eens waren. Van deze natuurramp die ons op 50-jarige leeftijd trof, wil ik 16 jaar na dato verslag doen. De pijnlijke wederopbouw van twee levens en tenslotte Bauke’s wens om na 13 jaar dapper zijn ‘…en alle mogelijkheden tot op het bot te hebben afgekloven…’ zoals hij het zelf noemde, de handdoek in de ring te gooien. En om euthanasie te vragen. Hiermee hoop ik al die mensen die hetzelfde overkwam of nog zal overkomen een hart onder de riem te steken. De getroffenen zelf, maar zeker ook hun partners, familie, vrienden of andere mantelzorgers wier leven vaak net zo abrupt en ingrijpend verandert. Bauke wist dat ik met dit boek bezig was en vond het een prima idee om dit verhaal de wereld in te zenden. Aanvankelijk zouden we dat samen doen, maar hem ontbrak de benodigde energie.
Sinds december 2002 is er het een en ander verbeterd met betrekking tot het sneller herkennen van een beroerte. Er zijn inmiddels ‘strokeunits’ in de grotere ziekenhuizen en er is veel bekendheid gegeven aan de symptomen die, voorafgaand aan, én tijdens het CVA zijn waar te nemen. Wellicht worden blijvende fysieke gevolgen hierdoor beperkter. Maar als je toch de slechtste kaart trekt dan is het goed te beseffen welke impact het op je leven kan hebben. En welke voetangels en klemmen – maar ook onverwachte hoogtepunten – je te wachten kunnen staan. Ons persoonlijke verhaal biedt wellicht troost en steun door de herkenning, maar ook de erkenning van de impact en gevolgen van een CVA. Misschien ook troostend, omdat Bauke’s wens om dit voor hem zo zware leven na 13 jaar proberen op 63-jarige leeftijd te mogen verlaten, niet alleen door mij, maar ook door onze huisarts en een SCEN-arts werd gerespecteerd. Zijn lijden werd gezien, gehoord en erkend. Ik heb hem in liefde laten gaan. Samen met ons trouwe netwerk van vrienden en familie. Door dit verhaal te vertellen hoop ik ook euthanasie dichterbij te brengen als waardige manier om dit leven te verlaten. Met name die mensen die het momenteel nog voor het zeggen hebben over wie wel en wie niet mag sterven, vraag ik om met een open hart en zonder angst naar de dood te kijken. Het is niet het einde. We hebben een eindeloos bewustzijn. Laat niet uw eigen angst voor de dood bepalend zijn voor de wens van anderen. En laat het aan de mensen zelf over om te bepalen of ze genoeg geleden hebben. Wat de oorzaak van dat lijden is, is totaal niet relevant. En: nauw betrokkenen kunnen en moeten worden meegenomen in de overgangswens. Dáárin kunnen hulpverleners heel veel betekenen. Liever dat, dan te oordelen wie wel en wie niet mag gaan, omdat de dood niet voor iedereen het ergste is wat een mens kan overkomen.
Al schrijvende besefte ik dat mijn perceptie van hoe anderen hetgeen ons overkwam ervoeren, niet zo hoeft te zijn geweest. Daarom geef ik her en der in dit boek ook hun beleving de ruimte. Het lijkt me voor lezers belangrijk om zich tijdens dit soort rampen en de naweeën ervan te realiseren dat het waardevol voor beide partijen kan zijn om wederzijdse belevingen te onderzoeken. Dan is elkáár hierin steunen ook beter mogelijk. Ik vroeg negen vrienden en familie uit zowel Amsterdam als Friesland hoe zij ons hebben ervaren. Welke zaken welke impact al dan niet op hen hadden. Of het nog wel plezierig was met ons om te gaan maar ook of er ruimte was voor het uiten/bespreken van gevoelens. Zij reageerden allen positief op mijn verzoek. Voor het een na laatste hoofdstuk kreeg ik ook nog de beleving van onze huisarts en de uitvaartbegeleidster. Waarvoor mijn bijzondere dank!! Bauke zelf komt eveneens postuum aan het woord. Niet alleen via mijn herinnering, maar ook via zijn mailverkeer met meerdere vrienden, waarvan enkelen bereid waren om dat met mij te delen.
Voor wie ervoor open wil staan is het laatste deel ‘Nieuw begin’ bedoeld. Geschreven vanuit een – eind 2012 verkregen – geestelijk perspectief op ons bestaan. Sindsdien kon en kan ik meer en meer vanuit dat bredere uitzicht naar onze situatie destijds en zelfs mijn hele leven kijken. Hetgeen ons overkwam is niet toevallig. Is niet zinloos. Kwam niet ‘uit de lucht vallen’. Het had wel degelijk een vooropgezette bedoeling. Maar niet gestuurd door een al dan niet straffende/oordelende god. Voordat we deze incarnatie beginnen, kiezen we in de geestelijke wereld zélf een aantal ontwikkelingsthema’s. Na de geboorte op aarde vergeten we vrij snel wie we werkelijk zijn en dus ook wat we ons hebben voorgenomen. Anders was het verblijf in de materie hier op aarde nogal zinloos. Omdat we een vrije wil hebben kan het zijn dat we gaande het leven van ons eerder gekozen pad afdwalen. Met onze gidsen en andere zielen spreken we echter ook af om ons bij te sturen als we al te erg gaan afwijken. Dat bijsturen is waarschijnlijk hetgeen gebeurde op 12 december 2002.
Tenslotte: dit is geen zelfhulpboek maar een persoonlijk verslag van hoe twee mensen omgingen met het noodlot dat hen ten deel viel. Hopelijk is het wel een inspirerend boek. Een boek dat aanzet tot nadenken over hoe wij in de westerse wereld omgaan met lijden en dood. Ieder mens komt in zijn leven oog in oog te staan met situaties die het uiterste van zijn talenten vragen. Ieder mens gaat daar anders mee om. Dat is afhankelijk van factoren als eerder opgedane ervaringen, vastzittende gedragspatronen, karaktereigenschappen, levensinstelling, opvoeding, opleiding en mate van autonoom kunnen/willen denken, los van de algemene opinie in de peergroup. Ieder mens draagt – mijns inziens – hoe dan ook de verantwoordelijkheid om zijn leven zo bewust mogelijk en naar eigen waarden en normen te leven. In goede en in slechtere tijden. Er zijn al vele boeken geschreven die visies of/en methoden aanreiken die daarbij ondersteunend kunnen zijn. Achterin dit boek vindt u een opgave van dergelijke boeken die mij op weg hielpen en op weg houden. Misschien ook voor u inspirerende kost.
